Kancelaria mediacyjna – Joanna Miler-Cassino

Zgodnie z polskim prawem o rozwodzie orzeka wyłącznie sąd. Mediacja nie zastępuje więc postępowania rozwodowego, ale może znacząco przyspieszyć jego przebieg.

Mediacja daje jednak szansę na wypracowanie porozumienia rozwodowego – dokumentu regulującego istotne kwestie, takie jak opieka nad dziećmi, podział majątku czy alimenty. Jeśli takie porozumienie zostanie dołączone do pozwu rozwodowego, postępowanie sądowe przebiega szybciej, oszczędzając czas, pieniądze i emocje. Mediacja nie tylko ułatwia rozstanie, ale pozwala rozstać się z godnością, zamiast wikłać się w długotrwałą walkę sądową.

Nie, mediacja jest dobrowolna, choć sąd stosunkowo często kieruje strony do mediacji w celu ustalenia spraw związanych z rozwodem.

Tak – sąd może skierować strony do mediacji także w przypadku rozwodu z orzekaniem o winie. O winie za rozkład pożycia zawsze rozstrzyga sąd, lecz nawet w sytuacji rozwodu z orzekaniem o winie sąd może skierować strony do mediacji w celu ustalenia innych kwestii okołorozwodowych, np.: wykonywania władzy rodzicielskiej, opieki i kontaktów z dziećmi, alimentów na dzieci lub małżonka, sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania, wszelkich innych spraw praktycznych związanych z rozstaniem.

W praktyce oznacza to, że nawet jeżeli rozwód będzie z orzekaniem o winie, mediacja może być bardzo cenna, bo dzięki mediacji można uniknąć długotrwałego, kosztownego i bolesnego procesu sądowego, a zamiast sporu w sądzie strony mogą ustalić np. kwestie dzieci i alimentów bez konieczności długiego procesu i znaleźć w mediacji rozwiązania, które będą do zaakceptowania dla każdej ze stron. To szansa, by rozstać się w spokojniejszej atmosferze, zwłaszcza gdy w sprawę zaangażowane są dzieci, których dobro powinno pozostać najważniejsze.

Rozwód to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w życiu. Postępowanie rozwodowe może ciągnąć się latami, potęgując stres i wzajemne napięcia, pogłębiając rany i umacniając wzajemną niechęć pomiędzy byłymi małżonkami. Warto więc podjąć próbę dialogu, zwłaszcza gdy na szali jest dobro dzieci, które najmocniej odczuwają skutki konfliktu między rodzicami. Nawet po rozstaniu matka i ojciec pozostają rodzicami, a ich najważniejszym zadaniem jest współpraca w dalszym wychowaniu dziecka i zapewnieniu mu emocjonalnej równowagi i jak najlepszyych warunkow rozwoju. Mediacja otwiera drogę do łagodniejszego rozstania bez wyniszczającej walki, z szacunkiem i troską o przyszłość swoją i dziecka, nawet jeśli przybiera ona nową formę.

W sprawach o rozwód mediacja może być wprowadzona na różnych etapach postępowania, zależnie od tego, jaki cel chcemy osiągnąć i jak wygląda sytuacja stron. Można przystąpic do mediacji:

Przed złożeniem pozwu o rozwód – jeśli małżonkowie chcą spróbować porozumienia w kwestiach majątkowych, opieki nad dziećmi czy kontaktów, mediacja może pomóc wypracować ugodę zanim sprawa trafi do sądu.

Po złożeniu pozwu, przed rozprawą – sąd często zachęca strony do mediacji, zwłaszcza w sprawach z udziałem dzieci. Celem jest ułatwienie zawarcia ugody i uniknięcie sporu o każdą kwestię w sądzie.

W trakcie postępowania rozwodowego – jeśli strony mają trudności w ustaleniu opieki nad dziećmi, alimentów czy podziału majątku, mediator może pomóc wypracować kompromis.

Warto wiedzieć:

• Mediacja jest dobrowolna – strony same decydują, czy chcą w niej uczestniczyć.
• W sprawach z dziećmi sąd często sugeruje lub wręcz od razu kieruje do mediacji w zakresie kontaktów i opieki nad dziećmi oraz alimentów.

Mediacja rozwodowa to próba znalezienia drogi do porozumienia w momencie, gdy wspólna przyszłość staje się niemożliwa. Jej celem nie jest wskazanie winnych ani rozstrzyganie, kto ma rację, lecz ustalenie zasad rozstania w sposób, który pozwoli uniknąć wyniszczającej walki sądowej. Choć zdarza się, że mediacja prowadzi do pojednania, są to przypadki rzadkie – najczęściej małżonkowie poszukują rozwiązań, które umożliwią im godne zakończenie małżeństwa.

Rozmowy koncentrują się na kwestiach kluczowych dla obu stron – podziale majątku, opiece nad dziećmi, alimentach czy organizacji życia po rozwodzie. Dzięki mediacji można uniknąć długotrwałego, kosztownego i bolesnego procesu sądowego, a zamiast tego znaleźć rozwiązania, które będą do zaakceptowania dla każdej ze stron. To szansa, by rozstać się w spokojniejszej atmosferze, zwłaszcza gdy w sprawę zaangażowane są dzieci, których dobro powinno pozostać najważniejsze.

Mediator w sprawach rozwodowych pełni rolę neutralnego i bezstronnego pośrednika, którego zadaniem jest wspieranie małżonków w wypracowaniu porozumienia dotyczącego warunków rozstania. Nie podejmuje decyzji za strony ani nie narzuca rozwiązań – rola mediatora polega na ułatwieniu dialogu pomiędzy stronami, łagodzeniu napięć i pomaganiu w znalezieniu kompromisu, który będzie akceptowalny dla obu stron.

Mediator nie pełni roli doradcy prawnego, nie jest sędzią ani adwokatem – nie wskazuje, które rozwiązanie jest lepsze, nie ocenia kto ma rację, nie reprezentuje żadnej ze stron ani nie opowiada się po żadnej ze stron. Mediator może natomiast:

• pomagać w analizie możliwych opcji,
• ułatwiać znalezienie wspólnego stanowiska poprzez proponowanie (na wyraźną prośbę stron) różnych sposobów rozwiązania spornych kwestii.

Zadaniem mediatora jest stworzenie warunków do konstruktywnej rozmowy na neutralnym gruncie, w której małżonkowie mogą dojść do porozumienia w sposób mniej stresujący niż w sądzie, oszczędzając czas i pieniądze.

Podczas sesji mediacyjnej w sprawie o rozwód mediator może zadawać pytania mające na celu zrozumienie stanowisk obu stron oraz ułatwienie komunikacji między nimi. Zadając pytania mediator dąży do ustalenia celów i oczekiwań stron, głównych punktów spornych i możliwych obszarów porozumienia. W zrozumieniu sytuacji stron pomocne jest również ustalenie, czy strony podejmowały wcześniejsze próby rozwiązania konfliktu.

Przykładowe pytania, które mediator może zadać stronom poddczas mediacji o rozwód:

• Jakie są Państwa główne obawy i oczekiwania związane z rozwodem?
• Jakie kwestie chcieliby Państwo omówić i rozwiązać podczas mediacji?
• Czy mogą Państwo przedstawić swoje propozycje dotyczące podziału majątku, opieki nad dziećmi czy alimentów?
• Jakie są Państwa priorytety w kontekście przyszłych relacji rodzinnych i komunikacji?
• Czy istnieją obszary, w których są Państwo gotowi do kompromisu?

Celem tych pytań jest pomoc stronom w wyrażeniu swoich potrzeb i oczekiwań oraz wspólne wypracowanie porozumienia w kluczowych kwestiach związanych z rozwodem.

Jak wybrać mediatora rozwodowego? Najlepiej, aby był to mediator specjalizujący się w mediacjach rodzinnych, wpisany na listę stałych mediatorów sądowych prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego, przy którym działa stały mediator sądowy, co daje większą pewność kwalifikacji mediatora.

Mediator rozwodowy powinien mieć wykształcenie prawnicze albo szeroką wiedzę prawną z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego.

Mediator rozwodowy jest bezstronny. Jego rolą jest profesjonalna pomoc stronom w wypracowaniu ustaleń w związku z rozwodem. Mediator nie może reprezentować żadnej ze stron w sądzie w procesie rozwodowym.

Obecność prawnika na spotkaniu mediacyjnym w sprawie o rozwód nie jest wymagana, jednak jeśli strony czują się bezpieczniej, pełnomocnik może być obecny podczas mediacji, pełnić rolę doradcy, pomagając stronom zrozumieć prawne aspekty ich sytuacji. Warto jednak pamiętać, że mediacja koncentruje się na dialogu i współpracy między stronami, a nie na formalnej reprezentacji prawnej.

Gdy strony uczestniczą w mediacji bez udziału pełnomocnika, mają w każdej chwili prawo do konsultacji z pełnomocnikiem.

Czas trwania mediacji w sprawie rozwodowej zależy od otwartości stron na kompromis oraz liczby kwestii do uregulowania w ramach mediacji. Zwykle jest to od jednej do kilku sesji trwających po 1-2 godziny.